|
|
Echo Centrum Purmerend
AORTA-SCREENING
M.J.Schouten-Jonges
Steppestraat 14
1448 DE Purmerend
Tel./Fax0299 473 252
Pulicatie
Volkskrant Oktober ‘05
Screen 65-jarige
mannen op verwijde buikslagader’
Van elke honderd
mannen met een verwijde buikslagader sterven er rond de dertig aan de gevolgen
hiervan. Een screeningsprogramma, gericht op het opsporen van een verwijde
buikslagader, kan dit aantal sterfgevallen met de helft terugdringen. Dit
blijkt uit het proefschrift van vaatchirurg Bart Boll, die op 27 oktober
aanstaande aan het UMC St Radboud promoveert.
Vulkaan
Een verwijding van de grote lichaamsslagader in de buik, een aneurysma
aortae abdominalis (AAA), speelt vooral bij oudere mannen. In de loop der jaren
verdwijnt de rek uit dit grote bloedvat door aantasting van de vaatwand. Een
aneurysma geeft tijdens het ontstaan meestal geen klachten. Het wordt dan ook
alleen bij toeval ontdekt. Het eerste symptoom, het scheuren en bloeden van een
aneurysma, is een dramatische en pijnlijke gebeurtenis, waaraan meer dan
tachtig procent van degenen die het overkomt, overlijdt. ‘Vaak wordt voor het
aneurysma het beeld gebruikt van een tijdbom in de buik’, zegt vaatchirurg Bart
Boll, die binnenkort promoveert op een proefschrift over de AAAscreening. ‘Maar
eigenlijk klopt dat beeld niet. Je kunt het beter vergelijken met een vulkaan.
De uitbarsting is onzeker en onvoorspelbaar.’
Haalbaar
Als een buikaneurysma wel tijdig ontdekt wordt, is behandeling mogelijk.
Daarom heeft Boll onderzocht of een bevolkingsonderzoek naar AAA bij mannen,
vergelijkbaar met bijvoorbeeld het bevolkingsonderzoek op borstkanker bij
vrouwen, ook in Nederland haalbaar is. Een AAA is eenvoudig met een echo van de
buik op te sporen.
Aan het onderzoek deden alle huisartsen in een afgebakend gebied in het oosten
van het land mee. Uit hun patiëntenbestanden werden ongeveer 3000 mannen van 60
tot 80 jaar uitgenodigd om een echografie te laten maken van de buik. Ruim 2400
mannen gaven aan deze uitnodiging gehoor; een opkomstpercentage van 83 procent.
Bij 8,1 procent werd AAA aangetroffen. Dat betekent dat je twaalf mannen moet
screenen om één aneurysma te vinden. Door de patiënten met AAA te blijven
controleren en te opereren zodra de omvang van de verwijding gevaarlijk wordt,
is te voorkómen, dat ze aan een gescheurd aneurysma overlijden.
Zonder screeningsprogramma overlijden van de honderd mannen met AAA er dertig
aan deze aandoening; het screeningsprogramma reduceert deze sterfte tot de
helft. De mannen die alsnog aan AAA overlijden bevinden zich grotendeels onder
degenen die niet aan het screeningsprogramma meedoen. Boll toont met deze
cijfers aan dat een bevolkingsonderzoek naar AAA in de
eerstelijnsgezondheidszorg in Nederland haalbaar is.
Kosten
Bekend is dat bij mannen die rond het 65-jarige levensjaar geen aneurysma
hebben, een vervolgscreening niet nodig is. Hun levensverwachting zou daardoor
niet toenemen. Een eenmalige screening is dus voldoende. Boll heeft berekend
dat de kosten van zo’n bevolkingsonderzoek ongeveer tweeduizend euro per
gewonnen levensjaar bedragen. Dit is inclusief de op de ontdekking volgende
behandeling. Dit steekt gunstig af bij uitgaven voor andere behandelingen. De
kosten van niervervangende dialyse bijvoorbeeld bedragen zo’n vijftigduizend
euro per extra levensjaar, terwijl opsporing en behandeling van baarmoederhalskanker
12.500 euro per gewonnen levensjaar kost.
Stel, je krijgt te horen dat je een verwijde buikslagader zou kunnen hebben of,
erger nog, dat er een verwijding gevonden is. Maak je je dan geen grote zorgen
over de vulkaan in je buik? Met andere woorden, gaat de kwaliteit van leven dan
niet drastisch achteruit? Om dit na te gaan heeft Boll een voor dit doel
veelgebruikte vragenlijst voorgelegd aan mannen met een AAA en aan een
controlegroep. Zij vulden deze vragenlijst drie keer in: op de dag van de echo,
en drie en twaalf maanden later. Boll vond tussen de twee groepen geen
belangrijke verschillen. Hij stelt dan ook vast dat de screening geen nadelige
effecten heeft op de kwaliteit van leven van de gescreende mannen.
Op basis van de uitkomsten van zijn onderzoek spreekt Boll zich uit vóór de
introductie in Nederland van een AAA-screening bij mannen van 65 jaar.